Lexicon

ICT Witboek - Lexicon

Zoals wel ieder vak zijn specifieke terminologie kent heeft ook de informatica wereld zijn geheimen. Dit lexicon lexicon heeft als belangrijkste doelstelling een aantal termen begrijpbaar te maken; in de eerste plaats voor het invullen van de bevragingen die wij doorheen het project “ICT witboek voor de social profit” zullen doorvoeren, maar ook ter ondersteuning van uw dagdagelijks gebruik van computer en aanverwante.

Op het internet kan je eveneens een aantal termen uit onze ICT wereld in gewone mensentaal vinden, wellicht niet altijd even makkelijk te vatten daar we hier over een breder publiek praten, dus ook techneuten zullen hier informatie zoeken en vinden. Het Internet adres van de site is http://nl.wikipedia.org.

Zijn er evenwel nog termen die u niet begrijpbaar overkomen en niet in deze lexicon voorkomen, aarzel niet ze ons mee te delen op het emailadres lexicon@internetsociety.be.

ADSL

Asymmetric Digital Subscriber Line (ook bekend als Asymmetric Digital Subscriber Loop). Het is een standaard voor een digitale technologie die snellere datacommunicatie over een telefoonlijn van koperdraad toelaat. Daar de datasnelheid bij de ADSL-technologie hoger ligt dan met een conventionele analoge modem noemen we dit ook wel een breedbandtechnologie. ADSL laat toe om een breedbandverbinding tot stand te brengen tussen twee telefoonaansluitingen via het bestaande PSTN- of ISDN-telefonienetwerk. Met ADSL is de snelheid waarmee een internetgebruiker data kan ontvangen (downstream) groter dan de snelheid waarmee diezelfde gebruiker data kan versturen (upstream). Dit is dan ook de reden van het woord Asymmetrisch in de afkorting ADSL. Wie data met dezelfde snelheid wil kunnen versturen en ontvangen moet de SDSL-technologie gebruiken (bron : nederlandstalige wikipedia).

Analoog-modem

Het woord modem is een samentrekking van modulator en demodulator. De modem is een apparaat waarmee informatiesignalen geschikt gemaakt worden om over een kanaal te worden getransporteerd. Tegenwoordig gaat het meestal om digitale informatie die over een analoge telefoonlijn, een andere (lange) kabelverbinding, of draadloos wordt verstuurd. Meestal betreft het een dataverbinding tussen computers. Ook op andere gebieden zijn modems in gebruik, zoals bij radio-verkeer, waar een modem ervoor zorgt dat de informatie geschikt gemaakt wordt om via een draadloze verbinding te worden bewerkt. (bron : nederlandstalige wikipedia).

ASCII

Uitgesproken als "ask-ie". Dit is een afkorting voor American Standard Coded Information Exchange. ASCII is normaal gezien platte tekst zonder opmaak (lettertype, etc...) die gemakkelijk over netwerken kan doorgestuurd worden.

Authoring software

Software die het mogelijk maakt multimedia- en hypertext documenten of -presentaties te maken. Deze software zal je meestal nodig hebben bij het maken van bijvoorbeeld een website.

Bandbreedte

Deze term houdt de hoeveelheid data in die over een kabel gestuurd kan worden, ook wel eens doorvoercapaciteit genoemd. Een meetvorm gebruikt bij de telecommunicatie en dan vooral bij de Internetverbinding.

Over hoe meer bandbreedte je beschikt, des te meer data kan er per tijdseenheid verstuurd worden. Je kan het dus vergelijken met een tuinslang of een trechter die een bepaald debiet heeft.

BBS

Afkorting voor Bulletin Board System, met andere woorden, een computer die uitgerust is met software en telecommunicatielinks die het mogelijk maken te ageren als information host.

Bit

Bit is een samentrekking van de term binary digit en is de kleinste informatie-eenheid die een computer kan verwerken (zie ook Byte).

Bookmark

Wanneer je het adres van een website opslaat op je PC, maak je een bookmark. Op een Nederlandstalige browser wordt ook wel de term "favorieten" gebruikt (te vinden rechtsboven in de werkbalk).

Breedband(technologie)

Breedband is een term die in combinatie met internet of netwerken wordt gebruikt. Breedband betekent dat de verbinding met het netwerk wordt gemaakt met een 'snelle' verbinding. De snelheid wordt meestal uitgedrukt in kilobits/seconde, zodat het eigenlijk juister is om te spreken van een verbinding met een grote doorvoercapaciteit.

Browser

Een browser (to browse=grasduinen, bladeren) is een type software dat web pagina’s op je scherm “tovert”. De bekendste zijn Netscape Navigator, Firefox en Microsoft Internet Explorer (ook IE genoemd). Zonder deze software zou het ons niet zo makkelijk zijn om op het Internet te gaan, laat staan de rijkdom aan informatie daar aanwezig te kunnen consulteren.

Byte

Eén byte is gelijk aan acht bits. Men spreekt ook van Megabytes (1 miljoen bytes) en Gigabytes

CERN

Conseil Européen pout la Recherche Nucléaire. Het CERN, gevestigd in Genève, is niet alleen de "beheerder" van het Internet, ze bepaalt ook de standaarden die op het Internet gehanteerd worden (zoals de HTML-versies bijvoorbeeld). Onze landgenoot Robert Cailliau was er lange tijd werkzaam. Heeft er trouwens, samen met Tim Berners-Lee, het WWW protocol uitgeschreven.

CERT

Computer Emergency Responce Team, de zogenaamde Internetpolitie. Vooral actief in de Verenigde Staten van Amerika.

CGI

CGI staat voor Common Gate Interface en is een standaard die de regels vastlegt voor het laten draaien van externe programma’s in een webserver. Externe programma’s worden gateways genoemd omdat ze de server toelaten een virtuele wereld van informatie te openen.

Cookie

Een cookie is een virus of een programma dat verstopt zit in bestanden die je via het Internet kunt downloaden.

Cyberspace

Wat de term betekent, weet iedereen, behalve wanneer je de laatste tien jaar in de Kalahari woestijn hebt gewoond. Het dook voor het eerst op in het boek "Neuromancer" waarin auteur William Gibson verwijst naar een sci-fi computernetwerk beschrijft dat de gebruikers in staat stelt mentaal door databanken te reizen.

Desktop (PC)

De computer die je meestal op je bureau plaatst, horizontaal. Een ander model is de Tower PC die eerder naast je bureau komt te staan en dus verticaal staat.

Dial-up connection

Dit is de populairste vorm van Net connectie voor de thuisgebruiker en loopt - zoals de term al laat vermoeden - over telefoonlijnen.

Direct connection

De direct connection is een permanente verbinding tussen het computersysteem en het Internet. In het verleden noemde men het ook wel eens leased-line connection omdat je een lijn huurde van de telefoonmaatschappij. Het spreekt voor zich dat dit een vrij dure bedoening was. Heden ten dage zijn de kabelverbindingen (Telenet) en ADSL-verbindingen ook een vorm van permanente verbinding. Je hoeft geen inbelprocedure te doorlopen via een modem.

Domain name – Domein naam

Domain names, in het Nederlands domein namen, zijn de namen die individuen en bedrijven op het Internet gebruiken. Zij worden uitgevaardigd door een internationale of regionale organisatie. ICANN staat wereldwijd in voor het beheer en de organisatie van verwijzing van de domein namen naar IP adressen. Een .be domein wordt toegewezen door de Belgische autoriteit met name DNS België. Elk land heeft zijn eigen domein .xx (.be, .nl, …). Er bestaan ook globale domeinen zoals bijvoorbeeld .com : staat voor een commerciële organisatie, .edu : staat voor een onderwijsinstantie, .org : staat voor non profit.

DNS

Afkorting voor Domain Name Server die verwijst naar een database met Internetadressen (domein namen) die deze adressen vertaald naar IP-nummers en vice versa. Bijvoorbeeld: als je wil surfen naar een website die www.erov.be heet, zet DNS deze URL om in een numerieke code zoals 193.190.147.10

E-mail

Deze term, een samentrekking van electronic mail, hoeft geen uitleg. Om een e-mail te versturen en te ontvangen, heb je drie dingen nodig: ten eerste een internetverbinding, ten tweede software die e-mail ondersteunt en tot slot een zogenaamde account bij een e-mail provider (meestal ook je Internet provider) zoals skynet, telenet maar ook hotmail, yahoo, gmail en anderen.

FAQ

FAQ staat voor Frequently Asked Questions en verwijst naar een bestand of een plaats met antwoorden op veelgestelde vragen. FAQ’s zijn vooral bedoeld om helpdesks of support afdelingen te ontlasten van oproepen van gebruikers.

Firewall

Firewall verwijst naar veiligheidsmaatregelen (zoals een paswoord) die een netwerk moeten beschermen tegen ongewenst bezoek.

FTP

Afkorting voor File Transfer Protocol. FTP is het proces dat de transfer van gegevens toelaat.

GIF

GIF (Graphic Interchange Format) is een compressieformaat voor grafische documenten met een limiet tot 256 kleuren. Het auteursrecht van dit formaat is in handen van Unisys, wie op grote schaal dergelijke bestanden aanmaakt dient daartoe dan ook een betalende licentie aan te schaffen.

GUI

Afkorting voor Graphical User Interface. Dit is software die een interface tussen een computer en een (grafische) toepassing maakt. GUI bestaat enkel voor Macintosh, maar niet voor DOS en is voor de doorsnee Internetgebruiker dus niet zo belangrijk omdat bijna iedereen op een PC werkt ipv op een Mac.

Hacker

Een hacker is iemand die zich bezig houdt met het kraken van computernetwerken en programma's.

Harddisk

Het gaat hier om het apparaat, harde schijf, die zowel gegevens als programma’s bevat. De capaciteit van dergelijke schijven is met de jaren gegroeid, men spreekt nu even makkelijk over Gigabytes als een 5-tal jaar terug over Megabytes.

Homepage

De homepage is het document dat verschijnt wanneer je een website opent.

Hotlists

Lijsten met frequent gebruikte Web locaties en URL’s

Host

Een host, of gastheer, is een computer die dienst doet als informatie- of communicatieserver. Hij zorgt bijvoorbeeld voor de verbinding met het Internet en het e-mail verkeer voor een bedrijf.

HTML

HTML is de afkorting voor HyperText Markup Language. Het is een codetaal die gebruikt wordt om allerlei documenten op het web te krijgen en ze leesbaar te maken voor browsers.

HTTP

HTTP is de afkorting voor Hypertext Transfer Protocol en wordt gebruikt om HTML documenten te linken en over te brengen via het Internet naar een browser.

ICT

Informatie en Communicatie Technologie ook wel in het Engels Information and Communication Technology genoemd, is de samenvatting van de verschillende technologieën rond informatieverwerking (Informatica) en telecommunicatie.

IT infrastructuur

We hebben het hier over het geheel van zowel computers, netwerk als programma’s.

IP-adressen

Het numerisch adres van een domein naam of van een pc op het Internet. Wordt ook gebruikt binnen een eigen (intern) netwerk om elk toestel een uniek adres te geven. Bestaat uit een reeks van 4 getallen (xxx.xxx.xxx.xxx); er bestaat nu ook een versie met 6 getallen (IPv6).

ISDN

Afkorting voor Integrated Services Digital Network. ISDN is een toepassing op bestaande telefoonlijnen en is ontworpen om de bandbreedte van deze kabels te vergroten. ISDN laat een transfer van 64 kilobits digitale data per seconde toe.

ISP (Internet Service Provider)

Een ISP is een bedrijf dat je het recht tot toegang tot het Internet kan leveren. Bekende ISP’s zijn Belgacom, Skynet, Telenet, etc… Je gebruikt hiervoor een ADSL modem of een kabel modem (Telenet). Je abonnement omvat onder meer ook nog een eigen id en paswoord, een emailadres en een bepaalde bandbreedte en datalimiet per maand.

Java

Java is een programmeertaal die oa animaties op websites mogelijk maakt, maar ook bepaalde procedures lokaal kan uitvoeren. Zo zal bijvoorbeeld in heel wat gevallen het Internet bankieren gebruik maken van Java.

JPEG

JPEG staat voor Joint Photographic Experts Group en is een formaat voor grafische documenten. JPEG kan tot 16 miljoen kleuren gaan en neemt minder plaats in dan GIF, de compactheid, snelheid om te downloaden en de hoge kwaliteit zijn dus de voordelen van dit formaat. Dit formaat is nog vrij van licentierechten.

LAN (Local Area Network)

Een netwerk van computers die ``dicht'' bij elkaar staan, bijvoorbeeld binnen één gebouw of bedrijf. De koppeling van verschillende LANs tot een veel groter netwerk heet dan een WAN

MPEG

MPEG is de afkorting van Moving Pictures Experts Group, een compressieformaat voor video en desktop movies. Je hebt wel een speciale applicatie nodig op je eigen computer om MPEG-files te bekijken.

POP3 ( Post Office Protocol)

Afkorting veelal gebruikt om aan te geven waar je je emails kan ophalen bij de provider. Soms spreekt men ook van IMAP.

RAM geheugen (Random Access Memory)

RAM is geheugen waarvan iedere geheugenplaats even snel toegankelijk is (in tegenstelling tot bijvoorbeeld een harde schijf waarbij gewacht moet worden tot de betreffende plek onder de leeskop doordraait). Daarnaast kan RAM-geheugen zowel gelezen als geschreven worden. In je PC zal men het wellicht hebben over SDRAM of DDR(am) geheugen afhankelijk van het model. Hoe groter dit geheugen hoe sneller je PC zal werken.

Search engine

Dit is software die gebruikt wordt om websites op te zoeken. De bekendste zijn Google, Lycos, Altavista en Yahoo!

Server

Een server is een computer die diensten verleend aan andere programma's. In een bedrijf zal die meestal zorgen voor de opslag van de gegevens van alle gebruikers maar kan eveneens programma’s bevatten die door de verschillende gebruikers kunnen worden gebruikt zonder dat deze op hun individuele PC staan. Op het Internet wordt hiermee vooral de computer bedoeld die de website, en eventueel de mailboxen, van het bedrijf bevat.

SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)

Protocol om e-mail boodschappen te versturen tussen twee server onderling, en op email te versturen van de gebruiker naar zijn e-mail server.

URL

URL staat voor Uniform Resource Locator en is het adressysteem op het web, http://erov.internetsociety.be is een voorbeeld van een URL.

VPN (Virtual Private Network)

VPN is een eigen, afgesloten datanetwerk dat door één of meerdere bedrijven wordt gebruikt, dat onderliggend gebruik maakt van een publiek netwerk zoals het Internet. Een VPN komt tot stand middels het gebruik van versleutelingstechnieken, of tunneling protocollen, zodat een verbinding niet kan worden afgeluisterd. (Bron : wikipedia)

WAN (Wide Area Network)

Een netwerk in een of meer bij elkaar staande gebouwen heet een LAN (Local Area Network). Wil men twee of meer van dergelijke netwerken met elkaar verbinden, gebeurt dat met een WAN-verbinding. Dat kan via een VPN-verbinding, via het Internet of via gehuurde datalijnen.

Webmaster

Een webmaster is diegene die instaat voor de administratie en het onderhoud van een website.

Wi-fi

Draadloos netwerkverbinding. Staat voor Wireless Fidelity en is een certificatielabel ('logo') voor draadloze datanetwerkproducten, die werken volgens de internationale standaard IEEE 802.11 (draadloos Ethernet).